Ảnh của con trên mạng xã hội và nhóm lớp: những câu nên thống nhất từ đầu

Gần như lớp mầm non nào giờ cũng có một nhóm trao đổi, và mỗi chiều là vài chục tấm ảnh các bé trong ngày. Ba mẹ đi làm xa thấy con đang chơi — đó là điều rất quý.

Bài này không đề nghị bỏ chuyện đó. Chỉ là có mấy ranh giới nên nói rõ từ đầu năm học, vì ảnh một khi đã ra khỏi tay mình thì không gọi về được.

Ba câu nên hỏi nhà trường từ đầu

Ảnh các con được dùng vào những việc gì? Gửi trong nhóm lớp cho phụ huynh là một chuyện. Đăng lên trang Facebook của trường, dùng trong tờ rơi tuyển sinh, đưa lên website là những chuyện khác. Nên hỏi rõ từng mục đích, và nhà trường có xin phép riêng cho từng mục đích không.

Gia đình có quyền từ chối không, và từ chối thì sao? Câu trả lời đúng là có, và việc từ chối không được ảnh hưởng gì tới con — bé vẫn tham gia mọi hoạt động như các bạn, chỉ là không xuất hiện trong ảnh công khai.

Nhóm lớp gồm những ai? Chỉ phụ huynh trong lớp và giáo viên, hay có cả người khác. Ai được thêm người mới vào nhóm. Khi một gia đình chuyển trường thì có được đưa ra khỏi nhóm không.

Nhiều trường có sẵn mẫu đồng ý sử dụng hình ảnh ký đầu năm. Nên đọc kỹ thay vì ký lướt, và hỏi lại chỗ nào chưa rõ — đây là việc bình thường, không phải khó tính.

Điều nên tránh trong nhóm lớp

Có mấy thứ trông vô hại nhưng không nên xuất hiện trong ảnh chia sẻ rộng:

Ảnh giờ ngủ trưa và giờ thay đồ. Đây là ranh giới rõ ràng nhất và phần lớn trường đều tự giữ.

Ảnh có bảng tên đọc được rõ — tên đầy đủ của trẻ đi kèm khuôn mặt là thông tin không nên công khai.

Ảnh chụp trong lúc con đang khóc hoặc đang bị nhắc nhở. Với người lớn thì có thể thấy dễ thương, nhưng đó là khoảnh khắc riêng tư của một đứa trẻ.

Và một điều nên tự giữ: đừng lưu rồi đăng lại ảnh có con của gia đình khác lên trang cá nhân của mình. Ảnh trong nhóm lớp là chia sẻ trong phạm vi lớp, không phải tư liệu công khai.

Trên trang cá nhân của chính mình

Phần này khó hơn, vì đây là con mình và trang của mình.

Một cách nghĩ đơn giản mà hữu ích: khi con mười lăm tuổi và tự đọc lại được những gì đã đăng về mình, con sẽ thấy thế nào.

Ảnh con cười trong sân trường thì hầu như không vấn đề gì. Những thứ nên cân nhắc hơn: ảnh con khoả thân hoặc mặc rất ít dù ở nhà hay đi biển; ảnh lúc con đang ăn vạ, đang khóc, đang bị phạt; và những câu chuyện kể về khó khăn riêng của con — chuyện tè dầm, chuyện chậm nói, chuyện con hay đánh bạn.

Những chuyện ấy là của con, và con chưa có tuổi để quyết định chúng có nên được kể cho vài trăm người biết hay không.

Về mặt an toàn, cũng nên tránh những chi tiết cộng lại thì chỉ ra chỗ tìm được con: đồng phục có logo trường đọc được, biển tên lớp, ảnh chụp trước cổng trường kèm tên trường, và lịch sinh hoạt cố định.

Bắt đầu hỏi ý kiến con, sớm hơn ta tưởng

Từ khoảng bốn tuổi, trẻ đã hiểu được câu hỏi "Mẹ chụp tấm này, mẹ cho ông bà xem nhé?" — và nhiều bé có ý kiến rõ ràng.

Việc hỏi có hai tác dụng. Con học được rằng hình ảnh của mình là thứ mình có tiếng nói. Và đó chính là nền cho những cuộc trò chuyện khó hơn về sau, khi con lớn hơn và tự dùng thiết bị.

Nếu con nói không, hãy tôn trọng. Đây là bài học quan trọng hơn một tấm ảnh.

Nếu muốn điều chỉnh mà ngại

Nhiều ba mẹ ngại nói vì sợ bị coi là khó tính, nhất là khi cả lớp đang vui vẻ.

Cách nhẹ nhất là nói riêng với giáo viên, ngắn gọn, không kèm phê phán: "Gia đình em xin không đăng ảnh bé lên trang của trường, còn trong nhóm lớp thì bình thường ạ." Trường nào cũng đã gặp yêu cầu này và đều có cách xử lý.

Nếu muốn một tấm ảnh cụ thể được gỡ, cứ nhắn riêng và nói rõ tấm nào. Đây là đề nghị bình thường.

Hỏi đáp nhanh

Trường đăng ảnh con lên Facebook có cần xin phép không?
Nên có sự đồng ý của gia đình, và đồng ý cho nhóm lớp không đồng nghĩa với đồng ý đăng công khai. Nên hỏi rõ từng mục đích sử dụng.

Từ chối cho đăng ảnh thì con có bị ảnh hưởng gì không?
Không nên và không được. Con vẫn tham gia mọi hoạt động như các bạn, chỉ là không xuất hiện trong ảnh công khai.

Có nên đăng ảnh con lên trang cá nhân không?
Được, nhưng nên cân nhắc: tránh ảnh con khoả thân hoặc đang khóc, tránh kể những khó khăn riêng của con, và tránh những chi tiết chỉ ra nơi tìm được con.

Ảnh trong nhóm lớp có được lưu lại và đăng lại không?
Không nên đăng lại ảnh có con của gia đình khác. Ảnh trong nhóm lớp là chia sẻ trong phạm vi lớp.

Mấy tuổi thì nên hỏi ý kiến con trước khi đăng ảnh?
Từ khoảng bốn tuổi trẻ đã hiểu được câu hỏi và nhiều bé có ý kiến rõ. Hỏi sớm giúp con hiểu hình ảnh của mình là thứ mình có tiếng nói.