Bữa cơm cả nhà ngồi cùng nhau ảnh hưởng tới cách con ăn ở trường thế nào

Chuyên mục này đã có nhiều bài về chuyện ăn ở trường — đọc thực đơn, con ăn chậm ở lớp, con về tới nhà lại đói. Bài này nhìn từ phía ngược lại: bữa ăn ở nhà ảnh hưởng thế nào tới những chuyện đó.

Vì sao nhiều nhà cho con ăn riêng

Trước hết cần nói rằng đây là lựa chọn có lý do chính đáng. Con ăn chậm hơn người lớn nhiều; đợi cả nhà thì con đói. Ba mẹ về muộn, con không nhịn được tới lúc đó. Cho con ăn trước rồi người lớn ăn sau thì đỡ vất vả và bữa của người lớn cũng yên tĩnh hơn.

Bài này không phủ nhận những lý do ấy. Chỉ là nêu ra cái mất, để gia đình cân nhắc xem có thu xếp được phần nào không.

Bốn thứ trẻ chỉ học được khi ngồi ăn cùng người lớn

Một: mở rộng khẩu vị bằng cách nhìn.

Đây là tác dụng lớn nhất và cũng liên quan trực tiếp tới chuyện kén ăn. Trẻ mở rộng danh sách món ăn chủ yếu bằng cách thấy người khác ăn món đó một cách bình thường.

Khi con ăn riêng phần đã dọn sẵn cho mình, con không có cơ hội đó. Khi con ngồi ở bàn chung và thấy cả nhà gắp món lạ, ăn ngon lành, không ai bình luận gì — thì dần dần món đó bớt đáng ngờ.

Đây cũng là lý do nhiều trẻ ăn được ở lớp món mà ở nhà từ chối: ở lớp con ngồi cùng những bạn đang ăn món đó.

Hai: học cách ăn. Cầm thìa thế nào, gắp ra sao, ăn hết rồi thì làm gì, muốn thêm thì nói thế nào. Trẻ học những việc này bằng cách bắt chước, không bằng cách được dạy.

Ba: học nếp bữa ăn. Ngồi vào bàn, chờ mọi người, ăn xong xin phép đứng dậy. Ở trường bán trú, những nếp này chính là thứ giúp con hoà vào giờ ăn của lớp mà không thấy lạ.

Bốn: ngôn ngữ và trò chuyện. Bữa ăn chung là một trong số ít khoảng thời gian trong ngày mà cả nhà nói chuyện với nhau. Đây là nguồn vốn từ rất dày, và nó có giá trị vượt xa chuyện ăn uống.

Cách thu xếp khi cả nhà bận

Không cần bữa nào cũng ăn chung. Vài cách mà nhiều gia đình dùng:

Ăn chung bữa sáng. Nếu bữa tối khó, bữa sáng thường dễ hơn. Mười lăm phút cũng có tác dụng.

Ngồi cùng dù không ăn cùng. Nếu con phải ăn sớm, người lớn vẫn ngồi vào bàn với con — uống nước, ăn chút gì đó, nói chuyện. Phần lớn giá trị nằm ở sự có mặt và trò chuyện, không nhất thiết phải cùng ăn một bữa.

Giữ vài bữa cuối tuần thật sự chung. Cả nhà cùng bàn, cùng món, không vội.

Cho con ăn món chung của cả nhà. Ngay cả khi ăn riêng giờ, việc con ăn cùng món với người lớn — chỉ khác cách chế biến cho mềm và nhạt hơn — vẫn giữ được phần nào tác dụng mở rộng khẩu vị.

Ba điều nên tránh ở bàn ăn

Màn hình. Trẻ vừa xem vừa ăn thì không để ý tới món ăn, không cảm nhận được no đói, và không tham gia trò chuyện. Nó cũng làm việc ăn kéo dài mà lượng ăn vào không tăng.

Biến bữa ăn thành nơi giải quyết vấn đề. Nhắc nhở chuyện học, chuyện con hư trong ngày — những cuộc đó nên để lúc khác. Bàn ăn nên là chỗ dễ chịu, vì cảm giác về bữa ăn ở tuổi này ảnh hưởng tới quan hệ với việc ăn uống về sau.

Bình luận về việc con ăn. "Ăn nhanh lên", "Sao ăn ít thế", "Cố thêm miếng nữa". Càng nhắc thì bữa ăn càng thành cuộc đấu. Cách nhẹ nhàng hơn là bày ra, để con tự quyết ăn bao nhiêu, và người lớn cứ ăn ngon lành phần mình.

Để con làm việc thật ở bữa ăn

Trẻ mầm non làm được nhiều hơn ta nghĩ, và việc được giao phần của mình làm con gắn bó với bữa ăn hơn hẳn:

Dọn bát đũa ra bàn — đây cũng là bài toán đếm, như đã nói trong bài về học toán trước lớp 1. Rửa rau, nhặt rau. Xới cơm vào bát mình. Mang bát của mình ra bồn khi ăn xong. Lau bàn.

Những việc này đồng thời là kỹ năng tự phục vụ mà chuyên mục Sẵn sàng vào lớp 1 nhấn mạnh — và chúng chuyển thẳng sang giờ ăn ở trường.

Liên hệ với giờ ăn ở lớp

Nếu cô giáo phản ánh con ăn chậm, không chịu tự xúc, hoặc chỉ ăn được vài món — trước khi tìm nguyên nhân ở trường, hãy nhìn lại bữa ăn ở nhà.

Con có tự xúc ở nhà không, hay vẫn được đút? Con có ngồi vào bàn không, hay vừa ăn vừa đi? Con có ăn cùng món với cả nhà không, hay luôn có phần riêng?

Điều chỉnh ở nhà thường giải quyết được phần lớn, vì đó là nơi con hình thành thói quen — và ở lớp con chỉ đang làm theo những gì đã quen.

Hỏi đáp nhanh

Có nhất thiết phải cho con ăn cùng cả nhà không?
Không nhất thiết bữa nào cũng vậy, nhưng nên có ít nhất một bữa chung đều đặn — bữa sáng cũng được. Trẻ mở rộng khẩu vị chủ yếu bằng cách thấy người khác ăn bình thường.

Con ăn chậm, đợi cả nhà thì con đói, làm sao?
Có thể cho con ăn sớm nhưng người lớn vẫn ngồi cùng bàn trò chuyện. Phần lớn giá trị nằm ở sự có mặt chứ không ở việc cùng ăn một bữa.

Cho con xem điện thoại để ăn nhanh hơn có được không?
Không nên. Trẻ vừa xem vừa ăn thì không cảm nhận được no đói và không tham gia trò chuyện, mà bữa ăn lại kéo dài hơn.

Cô giáo nói con không tự xúc ở lớp, nên làm gì?
Nhìn lại ở nhà con có tự xúc không. Thói quen hình thành ở nhà và con thường làm ở lớp theo những gì đã quen.

Trẻ mầm non làm được việc gì ở bữa ăn?
Dọn bát đũa, nhặt rau, xới cơm vào bát mình, mang bát ra bồn, lau bàn — đều là kỹ năng tự phục vụ chuyển thẳng sang giờ ăn ở trường.