Con biếng ăn: phân biệt kén ăn bình thường với điều cần can thiệp

Bữa ăn là chủ đề gây căng thẳng bậc nhất trong nhà có trẻ nhỏ. Điều an ủi: phần lớn những gì ba mẹ gọi là biếng ăn nằm trong khoảng bình thường của lứa tuổi.

Vì sao trẻ 2–5 tuổi hay kén ăn

Tốc độ lớn chậm lại. Sau một tuổi, nhu cầu năng lượng trên mỗi cân nặng giảm rõ. Con ăn ít đi so với hồi bé là chuyện tự nhiên.

Sợ món mới. Đây là một đặc điểm phát triển bình thường, xuất hiện rõ nhất quanh 2–3 tuổi. Trẻ cần được nhìn thấy một món nhiều lần — có tài liệu nói tới mười lăm lần — trước khi chịu thử.

Nhu cầu tự chủ. Bữa ăn là một trong số ít nơi trẻ có quyền lực thật: con quyết định mở miệng hay không.

Nguyên tắc chia vai

Một nguyên tắc được dùng rộng rãi trong dinh dưỡng nhi khoa: người lớn quyết định ăn gì, ăn ở đâu, ăn khi nào; trẻ quyết định ăn bao nhiêu và có ăn hay không.

Ba mẹ giữ đúng phần của mình — dọn bữa cân đối, đúng giờ, ngồi cùng bàn — và không lấn sang phần của con. Nghe đơn giản nhưng đây là thay đổi có tác dụng lớn nhất.

Sáu việc có ích

• Ăn cùng nhau. Trẻ học ăn bằng cách nhìn người lớn ăn.
• Bày món mới cạnh món quen, phần rất nhỏ, không bình luận gì.
• Cho con tham gia — nhặt rau, dọn bàn. Trẻ dễ ăn món mình có góp phần làm ra.
• Giới hạn bữa ăn 20–30 phút rồi dọn, không thay bằng món khác.
• Không cho ăn vặt trong khoảng một tiếng rưỡi trước bữa chính, kể cả sữa và nước trái cây.
• Giữ không khí bàn ăn nhẹ nhàng. Không bình luận về việc ăn, chuyển sang chuyện khác.

Bốn việc thường phản tác dụng

Ép và doạ. Tạo liên hệ giữa bữa ăn và căng thẳng, kéo dài vấn đề nhiều tháng.

Thưởng bằng đồ ngọt. “Ăn hết rau thì được kem” dạy con rằng rau là việc khổ còn kem là phần thưởng.

Cho xem màn hình khi ăn. Con ăn nhiều hơn trong ngắn hạn nhưng không học được cách nhận biết mình đã no.

Nấu món riêng khi con từ chối. Con học được rằng chỉ cần từ chối là sẽ có món mình thích.

Phối hợp với trường

Nếu con ăn ít ở trường, hãy hỏi cụ thể: con ngồi cạnh ai, ăn trong bao lâu, cô có ép không, con từ chối món nào. Nhiều trường hợp giải quyết được chỉ bằng cách đổi chỗ ngồi hoặc cho con tự xúc thay vì được đút.

Xin thực đơn tháng và tránh nấu trùng món ở nhà vào đúng ngày đó — con được nhìn thấy món ở hai nơi khác nhau thì dễ chấp nhận hơn.

Khi nào nên đi khám

• Sụt cân, hoặc cân nặng đứng yên nhiều tháng.
• Ăn được dưới khoảng mười loại thực phẩm và danh sách ngày càng hẹp lại.
• Nôn ọe, sặc, hoặc hoảng sợ khi thấy món mới.
• Kèm mệt mỏi, xanh xao, hay ốm.

Trong những trường hợp này, biếng ăn có thể là biểu hiện của vấn đề khác — thiếu vi chất, khó khăn về cảm giác, hoặc bệnh lý — và cần được đánh giá đúng chuyên môn.

Hỏi nhanh — đáp gọn