Mầm non ở Bắc Ninh: khi bố mẹ làm ca, một ngôi trường phải trả lời câu hỏi về thời gian trước

Ở phần lớn các tỉnh thành, câu hỏi đầu tiên phụ huynh đặt ra khi đi xem trường mầm non là về chương trình học. Ở Bắc Ninh thì không. Câu hỏi đầu tiên, gần như luôn luôn, là: trường nhận trẻ từ mấy giờ và trả trẻ tới mấy giờ.

Đó không phải sự hời hợt. Đó là phản ánh trung thực nhất của cách một tỉnh công nghiệp vận hành.

Ca kíp định hình mọi thứ

Bắc Ninh là nơi tập trung một trong những cụm công nghiệp điện tử lớn nhất cả nước. Hàng trăm nghìn lao động làm việc theo ca, và ca không trùng giờ hành chính. Một gia đình có cả hai vợ chồng cùng làm nhà máy có thể rơi vào tình huống: mẹ vào ca lúc sáu giờ sáng, bố tan ca lúc mười giờ đêm, và giữa hai mốc đó là một đứa trẻ ba tuổi.

Vì thế ở đây hình thành một lớp dịch vụ mà nơi khác ít thấy: các nhóm trẻ nhận trông từ rất sớm, trả rất muộn, có nơi nhận cả trẻ ngủ lại. Phần lớn là tự phát, quy mô nhỏ, do người cùng quê mở ra trong chính khu nhà trọ. Chúng tồn tại vì giải đúng bài toán thời gian — cái mà trường công không giải được và nhiều trường tư cũng không muốn giải.

Nhưng giải bài toán thời gian mà không có hệ thống thì rủi ro dồn hết về phía đứa trẻ. Đây là khoảng trống lớn nhất của thị trường mầm non Bắc Ninh: chưa có nhiều mô hình vừa linh hoạt về giờ giấc, vừa chuẩn về an toàn, dinh dưỡng và chương trình.

Lớp phụ huynh thứ hai: kỹ sư và chuyên gia

Song song với lực lượng công nhân là một lớp phụ huynh khác, ít đông hơn nhưng có sức chi phối lớn tới phân khúc trên: kỹ sư người Việt làm ở các nhà máy điện tử, quản lý cấp trung, và chuyên gia nước ngoài — chủ yếu Hàn Quốc, Trung Quốc, Nhật Bản — sống tại Bắc Ninh theo hợp đồng vài năm.

Nhóm này có yêu cầu rất khác. Họ đã quen chuẩn giáo dục ở nơi khác, hoặc đã từng cho con học ở Hà Nội trước khi chuyển về. Với họ, song ngữ không phải trào lưu mà là nhu cầu thực tế: con có thể sẽ học tiếp ở một nơi khác sau vài năm. Họ hỏi về chứng chỉ giáo viên, về cách nhà trường xử lý khi trẻ chưa nói được tiếng Việt, về việc chuyển tiếp hồ sơ nếu gia đình chuyển đi.

Đây là nhóm sẵn sàng đi xa hơn để tìm trường phù hợp — và cho tới khi có lựa chọn tại chỗ, nhiều gia đình vẫn gửi con về Hà Nội học hoặc thuê người trông tại nhà.

Làng nghề và hộ kinh doanh: nhóm thứ ba ít được nhắc

Bắc Ninh còn là đất của làng nghề lâu đời — đồ gỗ, giấy, sắt thép, thương mại. Các hộ kinh doanh ở đây bận theo kiểu khác: không có ca kíp cố định nhưng gần như không có ngày nghỉ, và mùa cao điểm thì cả nhà xoay quanh xưởng.

Với họ, ngôi trường lý tưởng là nơi có thể tin cậy được trong thời gian dài mỗi ngày, có bữa ăn tử tế, và có người báo lại cho gia đình biết con hôm nay thế nào. Đây cũng là nhóm có khả năng chi trả tốt hơn mặt bằng chung của tỉnh nhưng lại ít thời gian nhất để đi tìm hiểu, nên họ chọn trường phần lớn qua lời giới thiệu của người quen.

Điều một ngôi trường ở Bắc Ninh phải làm được

Gộp ba nhóm phụ huynh trên lại, có thể thấy một ngôi trường muốn đứng vững ở đây cần trả lời được bốn chuyện, theo đúng thứ tự:

• Thời gian: khung giờ nhận và trả trẻ phải khớp với ca làm thực tế của địa phương, không phải với giờ hành chính.
• An toàn và bữa ăn: bếp tại trường, quy trình rõ, và phụ huynh kiểm chứng được — đây là thứ nhóm trẻ tự phát không làm nổi.
• Chương trình: đủ bài bản để nhóm phụ huynh kỹ sư yên tâm, và đủ dễ hiểu để mọi phụ huynh thấy con mình học được gì.
• Giao tiếp: báo lại cho gia đình mỗi ngày bằng một cách nhanh, ngắn, không bắt phụ huynh phải hỏi mới biết.

Thứ tự này quan trọng. Ở Hà Nội có thể bắt đầu bằng chương trình. Ở Bắc Ninh, nếu không giải được bài toán thời gian trước thì mọi thứ phía sau không có cơ hội được xem xét.

Vì sao khoảng trống vẫn còn

Với sức mua và mật độ dân số như hiện tại, Bắc Ninh đáng lẽ đã có nhiều trường tư quy mô. Lý do khoảng trống vẫn còn nằm ở chỗ: mở một ngôi trường vừa linh hoạt giờ giấc vừa chuẩn hệ thống là việc khó hơn nhiều so với mở một nhóm trẻ, và cũng khó hơn so với bê nguyên mô hình trường Hà Nội về tỉnh.

Mô hình Hà Nội thường giả định phụ huynh làm giờ hành chính, có ông bà hỗ trợ, và di chuyển bằng ô tô cá nhân. Ba giả định đó đều không đúng ở phần lớn Bắc Ninh. Một ngôi trường thành công ở đây phải được thiết kế từ đầu theo nhịp sống của chính nơi này.

Hỏi đáp nhanh

Bắc Ninh có nhiều trường mầm non tư thục không?
Có rất nhiều cơ sở, nhưng phần lớn là nhóm trẻ độc lập quy mô nhỏ nằm trong khu dân cư và khu nhà trọ công nhân. Số trường tư có cơ sở vật chất riêng và chương trình bài bản thì ít hơn nhiều so với quy mô dân số của tỉnh.

Bố mẹ làm ca đêm thì gửi con ở đâu?
Hiện phần lớn dựa vào các nhóm trẻ nhận trông ngoài giờ hoặc nhờ người thân. Đây là nhu cầu có thật và chưa được đáp ứng bằng mô hình có hệ thống — cũng là lý do một ngôi trường thiết kế đúng theo nhịp ca kíp địa phương sẽ có chỗ đứng rất nhanh.

Trường song ngữ ở Bắc Ninh có đủ người học không?
Tệp phụ huynh kỹ sư, quản lý và chuyên gia nước ngoài tại các khu công nghiệp là nhóm có nhu cầu song ngữ rõ rệt, và hiện nhiều gia đình trong nhóm này vẫn phải tìm lựa chọn ở Hà Nội. Nhu cầu đã có sẵn, vấn đề là nguồn cung tại chỗ.

Chọn trường cho con ở khu công nghiệp nên chú ý gì nhất?
Ba thứ kiểm chứng được bằng mắt: lối ra vào có tách khỏi luồng xe tải hay không, bếp nấu ở đâu và ai nấu, và tỉ lệ cô trên trẻ vào đúng khung giờ đông nhất trong ngày. Nên tới xem vào giờ đón trẻ buổi chiều thay vì giờ hẹn trước.

Trẻ chưa nói sõi tiếng Việt thì học song ngữ có sớm quá không?
Với mô hình được thiết kế đúng thì không, vì tiếng mẹ đẻ vẫn là nền và tiếng Anh đi vào qua hoạt động thường ngày. Điều cần hỏi là nhà trường chăm tiếng Việt cho trẻ thế nào, chứ không phải mỗi tuần có mấy giờ tiếng Anh.

Mở một ngôi trường ở Bắc Ninh

Khoảng trống ở Bắc Ninh không phải là thiếu chỗ gửi trẻ, mà là thiếu một mô hình vừa hợp nhịp sống địa phương vừa có hệ thống đứng sau. Global Star chuyển giao thương hiệu, chương trình Global Nexus và toàn bộ khung vận hành cho đối tác mở campus tại tỉnh — phần thiết kế theo đặc thù địa phương làm cùng nhau ngay từ bước khảo sát mặt bằng. Xem chương trình nhượng quyền mầm non Global Star →