Mầm non ở Châu Đốc: thành phố hành hương bên dòng biên giới

Châu Đốc có một đặc điểm kinh tế mà ít đô thị nào ở Việt Nam có: dòng khách hành hương gần như không có mùa thấp điểm. Người ta tới quanh năm, và đông nhất vào cuối tuần cùng các dịp lễ.

Điều đó tạo ra một nhịp sống mà trường học phải hiểu: khi cả thành phố bận rộn nhất thì trường đang đóng cửa.

Cuối tuần là ngày làm việc

Phần lớn gia đình ở Châu Đốc sống bằng dịch vụ đi kèm dòng khách: hàng quán, lưu trú, vận chuyển, bán đặc sản, và thương mại. Với họ, thứ Bảy và Chủ nhật là hai ngày quan trọng nhất trong tuần.

Đây là nghịch lý mà các đô thị du lịch tâm linh đều gặp. Trẻ nghỉ học đúng lúc bố mẹ không thể trông, và giải pháp thường là gửi ông bà hoặc cho con theo ra hàng.

Một ngôi trường ở đây có thể tạo khác biệt lớn bằng cách tổ chức hoạt động cuối tuần tử tế — không phải trông trẻ, mà là hoạt động có thiết kế cho lứa tuổi này. Đó là nhu cầu rõ ràng và gần như chưa được đáp ứng đúng mức.

Ba cộng đồng sống cạnh nhau

Khu vực Châu Đốc là nơi người Kinh, người Khmer và người Chăm cùng sinh sống qua nhiều thế hệ, mỗi cộng đồng có ngôn ngữ, tín ngưỡng và nếp sinh hoạt riêng.

Với một lớp mầm non, điều này có nghĩa là sự đa dạng là mặc định chứ không phải ngoại lệ. Trẻ có thể mang tới lớp nhiều tiếng mẹ đẻ, và các gia đình có những ngày lễ, thói quen ăn uống và quy tắc sinh hoạt khác nhau.

Cách làm đúng là chuẩn bị trước thay vì xử lý từng trường hợp: thực đơn có phương án cho các yêu cầu ăn uống khác nhau, lịch hoạt động tránh va vào ngày lễ quan trọng của từng cộng đồng, và giáo viên được hướng dẫn để hỏi thay vì giả định.

Làm tốt việc này, một ngôi trường không chỉ tránh được va chạm mà còn dạy được điều quý: trẻ mầm non học về sự khác biệt không qua bài giảng mà qua việc ngồi cạnh một người bạn khác mình.

Biên giới và thương mại

Châu Đốc nằm gần đường biên, và thương mại qua biên giới là một phần của kinh tế địa phương. Như ở mọi vùng cửa khẩu, nhịp làm việc của các gia đình kinh doanh thất thường và phụ thuộc vào dòng hàng.

Nhóm này cần một khung giờ rộng, ổn định, và một ngôi trường không tạo thêm việc cho họ. Mỗi cuộc gọi bắt phụ huynh dừng việc đang làm là một chi phí thật.

Mùa nước nổi

Vùng đầu nguồn sông Cửu Long có mùa nước lên hằng năm, và đó là một phần của nhịp sống chứ không phải thiên tai. Người dân đã quen, nhưng trường học vẫn phải chuẩn bị: nền cao, thoát nước tốt, lối đón trả có mái che, và quy trình thông báo rõ khi việc đi lại khó khăn.

Đi kèm với sông nước là mối lo thường trực về an toàn cho trẻ nhỏ. Cũng như ở các tỉnh miền Tây khác, đây là chuyện nên nói thẳng và cho phụ huynh xem tận nơi: tường rào, cổng, khoảng cách tới mặt nước, quy trình xác nhận người đón.

Một thị trường nhỏ nhưng ổn định

Châu Đốc là đô thị cỡ vừa với dòng kinh tế đều đặn quanh năm — khác với các điểm du lịch theo mùa. Điều đó có nghĩa là thu nhập hộ gia đình ổn định hơn, và nhu cầu về trường học không dao động mạnh.

Khu vực ngoài công lập ở đây còn mỏng. Trong một thành phố nhỏ nơi tiếng lành lan nhanh qua mạng lưới họ hàng và cộng đồng, ngôi trường tốt đầu tiên có lợi thế rất lớn.

Hỏi đáp nhanh

Cuối tuần bận buôn bán thì gửi con ở đâu?
Hiện phần lớn gia đình dựa vào ông bà hoặc cho con theo ra hàng. Nếu trường có tổ chức hoạt động cuối tuần thì nên hỏi kỹ nội dung và người phụ trách — khác nhau rất nhiều giữa hoạt động có thiết kế và việc chỉ nhận trông trẻ.

Gia đình có yêu cầu riêng về ăn uống, trường có đáp ứng được không?
Nên hỏi thẳng ngay khi tìm hiểu trường. Nơi có chuẩn bị sẽ có phương án thực đơn sẵn; nơi coi đó là ngoại lệ sẽ trả lời lúng túng.

Con nói tiếng mẹ đẻ khác ở nhà, đi học có khó không?
Giai đoạn đầu cần thêm thời gian, nhưng về lâu dài không bất lợi nếu cả hai ngôn ngữ đều được nuôi dưỡng. Nên hỏi trường hỗ trợ trẻ mới thế nào trong những tuần đầu.

Mùa nước lên thì việc học có bị ảnh hưởng?
Nên hỏi nhà trường về nền trường, phương án cho những ngày đi lại khó, và cách thông báo cho phụ huynh. Trường có chuẩn bị sẽ nói được cụ thể.

Chọn trường ở vùng sông nước nên kiểm tra gì trước?
Đi một vòng xem tường rào, cổng và khoảng cách tới mặt nước gần nhất, rồi hỏi quy trình xác nhận người đón trẻ. Hai thứ này nên xem tận mắt.

Mở một ngôi trường ở Châu Đốc

Châu Đốc có dòng kinh tế đều quanh năm, một cộng đồng đa văn hoá quý về mặt giáo dục, và một khoảng trống rõ ở khu vực ngoài công lập. Điều cần là một mô hình tôn trọng nếp sống của cả ba cộng đồng và hiểu nhịp cuối tuần của phụ huynh. Global Star chuyển giao chương trình Global Nexus cùng khung vận hành, và cùng đối tác điều chỉnh theo đặc thù địa phương. Xem chương trình nhượng quyền mầm non Global Star →