Mầm non ở Đà Lạt: nơi trẻ có thể ra sân cả năm

Ở Hà Nội, trường mầm non phải tính chuyện ba tháng mùa đông trẻ không ra sân được. Ở TP.HCM là sáu tháng mưa chiều. Ở miền Trung là mùa bão. Ở Đà Lạt, gần như không có mùa nào buộc trẻ phải ở trong nhà cả ngày.

Đó là một lợi thế lớn tới mức đáng ngạc nhiên là chưa nhiều ngôi trường ở đây xây dựng bản sắc quanh nó.

Khí hậu là chương trình học

Với trẻ mầm non, vận động và tiếp xúc thiên nhiên không phải hoạt động giải trí — đó là cách trẻ học về cơ thể mình, về vật liệu, về nguyên nhân và kết quả. Các chương trình giáo dục sớm hiện đại đều dành chỗ lớn cho hoạt động ngoài trời.

Đà Lạt cho phép điều đó diễn ra mỗi ngày, quanh năm, mà không cần điều hoà, không cần mái che phức tạp, không cần lịch điều chỉnh theo mùa nắng nóng hay rét buốt. Thêm vào đó là đất trồng được, cây cối phong phú, và những thứ trẻ có thể chạm vào: lá thông, hạt, hoa, đất, nước.

Một ngôi trường ở Đà Lạt thiết kế quanh khu vườn thay vì quanh phòng học sẽ có điều gì đó thật sự khác biệt để nói — không phải như một khẩu hiệu, mà như một thực tế mà phụ huynh nhìn thấy khi tới thăm.

Thành phố có truyền thống trường học

Đà Lạt được quy hoạch từ đầu như một nơi để sống và để học, và thành phố này có lịch sử trường học lâu đời cùng nhiều cơ sở giáo dục có tên tuổi. Điều đó để lại một nếp văn hoá: người Đà Lạt coi trọng việc học, và coi việc có trường tốt là một phần bản sắc của thành phố.

Với người làm giáo dục, đây là môi trường thuận lợi — phụ huynh không phải thuyết phục về giá trị của việc học. Nhưng nó cũng có nghĩa là họ có tiêu chuẩn riêng và có ký ức so sánh.

Du lịch và sức ép lên đời sống địa phương

Đà Lạt đón lượng khách rất lớn, và điều đó đẩy chi phí sinh hoạt cùng giá bất động sản lên cao so với thu nhập của người dân địa phương. Nhiều gia đình trẻ ở đây làm trong nông nghiệp công nghệ cao, dịch vụ du lịch, hoặc kinh doanh nhỏ — công việc bận theo mùa và thu nhập không đều.

Với một ngôi trường, điều này nghĩa là tệp phụ huynh phân hoá: có nhóm khá giả từ kinh doanh và bất động sản, có nhóm làm dịch vụ với thu nhập theo mùa, và có nhóm từ nơi khác chuyển tới sống vì khí hậu. Ba nhóm này có nhu cầu và khả năng khác nhau, nên việc xác định rõ mình phục vụ ai là bước không thể bỏ qua.

Mùa mưa cao nguyên

Đà Lạt không nóng không rét, nhưng có mùa mưa kéo dài với những cơn mưa chiều đều đặn. Nhiệt độ thấp cộng độ ẩm cao cũng là điều kiện khiến trẻ dễ mắc các bệnh đường hô hấp nếu bị ướt và lạnh.

Điều này không mâu thuẫn với lợi thế ngoài trời, nhưng đòi hỏi tổ chức chặt: khung giờ ngoài trời đặt vào buổi sáng, có khu vực có mái để tiếp tục hoạt động khi mưa, quần áo dự phòng và chỗ thay đồ tử tế, và sàn nhà không trơn. Đây là những chi tiết vận hành, nhưng chúng quyết định việc lợi thế khí hậu có được khai thác thật hay chỉ nằm trên giấy.

Khoảng trống hiện tại

Đà Lạt có nhiều trường, nhưng phần lớn vẫn vận hành theo mô hình trường phố: tối ưu diện tích sàn, hoạt động chủ yếu trong lớp, sân là khoảng trống lát gạch. Rất ít cơ sở xây dựng chương trình thật sự quanh khu vườn và hoạt động ngoài trời — tức là quanh chính thứ mà Đà Lạt có mà nơi khác không có.

Đó là khoảng trống dễ thấy nhất và cũng là cơ hội rõ nhất ở đây.

Hỏi đáp nhanh

Trẻ ra ngoài trời nhiều ở Đà Lạt có dễ bị lạnh không?
Nhiệt độ Đà Lạt ôn hoà, vấn đề chủ yếu là ướt và gió chứ không phải lạnh. Trường tổ chức tốt sẽ có chỗ thay đồ, quần áo dự phòng, và chuyển hoạt động vào khu có mái khi mưa. Nên hỏi cụ thể nhà trường xử lý thế nào.

Trường có vườn thì có phải trẻ ít được học chữ, học số không?
Không. Với lứa mầm non, việc đếm hạt, phân loại lá, đo mực nước chính là cách học toán và khoa học phù hợp lứa tuổi. Vấn đề không phải trong lớp hay ngoài vườn, mà là hoạt động có được thiết kế với mục tiêu rõ ràng hay không.

Gia đình mới chuyển tới Đà Lạt nên tìm trường thế nào?
Nên tới xem vào giờ sinh hoạt bình thường và dành thời gian quan sát khu vực ngoài trời — đó là nơi thể hiện rõ nhất một ngôi trường có thật sự dùng lợi thế của thành phố này không.

Thu nhập theo mùa thì tính chuyện học của con thế nào?
Nên trao đổi thẳng với nhà trường về kế hoạch cả năm ngay từ đầu, thay vì xử lý từng tháng. Việc cho trẻ nghỉ dài rồi quay lại thường tốn thời gian làm quen lại và không có lợi cho nếp sinh hoạt.

Trường mầm non ở Đà Lạt có dạy song ngữ không?
Có một số cơ sở. Điều nên hỏi là cách đưa ngoại ngữ vào — trong hoạt động thường ngày hay thành tiết riêng — và tiếng Việt của trẻ được chăm thế nào.

Mở một ngôi trường ở Đà Lạt

Đà Lạt có sẵn thứ mà các trường ở đô thị lớn phải bỏ rất nhiều tiền để mô phỏng: không gian, cây xanh và một khí hậu cho phép trẻ ở ngoài trời quanh năm. Cái cần là một chương trình biết dùng những thứ đó có chủ đích. Global Star chuyển giao chương trình Global Nexus cùng khung vận hành và đào tạo đội ngũ. Xem chương trình nhượng quyền mầm non Global Star →