Mầm non ở Huế: nơi phụ huynh hỏi về nền nếp trước khi hỏi về chương trình

Ở nhiều nơi, buổi tham quan trường mầm non bắt đầu bằng việc dẫn phụ huynh đi xem phòng học, sân chơi, bếp ăn. Ở Huế, rất nhiều phụ huynh chỉ cần đứng ở hành lang một lúc và nghe cô giáo nói chuyện với trẻ là đã có kết luận của riêng mình.

Nền nếp là thước đo đầu tiên

Huế có truyền thống giáo dục lâu đời và một nếp sống coi trọng lễ nghĩa, thứ bậc, cách ăn nói. Điều đó không phải hình thức — nó phản ánh một quan niệm rằng cách người lớn đối xử với trẻ chính là bài học đầu tiên mà trẻ nhận được.

Vì thế phụ huynh Huế để ý những thứ tinh tế: cô giáo xưng hô thế nào với trẻ, giọng nói khi nhắc nhở ra sao, trẻ có biết chào hỏi và cảm ơn không, giờ ăn có nền nếp không. Một ngôi trường có cơ sở vật chất hiện đại nhưng giáo viên nói năng cộc lốc sẽ bị đánh giá thấp ngay lập tức.

Điều này đặt ra yêu cầu rất cao về khâu tuyển và đào tạo giáo viên — cao hơn hẳn yêu cầu về đầu tư cơ sở. Ở Huế, tiền không mua được thứ mà phụ huynh đang tìm; chỉ có quy trình đào tạo và văn hoá nội bộ mới tạo ra được.

Thận trọng với cái mới, nhưng không bảo thủ

Có một hiểu lầm thường gặp là phụ huynh Huế bảo thủ, chỉ chuộng cách dạy truyền thống. Thực tế tinh tế hơn: họ thận trọng với cái mới, nhưng không từ chối nó.

Một phương pháp giáo dục hiện đại được giải thích rõ ràng, có cơ sở, và được thực hiện với sự chỉn chu thì hoàn toàn được đón nhận. Cái bị từ chối là sự ồn ào — những lời quảng cáo lớn tiếng, những thuật ngữ nước ngoài dùng để gây ấn tượng, những cam kết vượt quá điều có thể làm được.

Với người làm trường, điều này nghĩa là ở Huế nên nói ít và làm kỹ. Danh tiếng ở đây được xây bằng thời gian và bằng lời của những gia đình đã gửi con, chứ không bằng chiến dịch quảng bá.

Thành phố của những gia đình nhà giáo

Huế có mật độ gia đình làm trong ngành giáo dục vào loại cao. Rất nhiều phụ huynh là giáo viên, giảng viên, hoặc có người thân làm nghề dạy học.

Đây vừa là thách thức vừa là cơ hội. Thách thức vì họ nhìn ra ngay những chỗ làm qua loa — một hoạt động không có mục tiêu rõ ràng, một cách xử lý tình huống thiếu chuyên môn. Cơ hội vì khi họ tin thì họ nói với cả một mạng lưới đồng nghiệp, và trong một thành phố cỡ vừa, mạng lưới đó phủ gần hết tệp phụ huynh có điều kiện.

Mùa mưa dầm

Mưa Huế là một hiện tượng riêng: không phải những cơn mưa rào rồi tạnh, mà là mưa dầm kéo dài nhiều ngày, có khi nhiều tuần, vào quãng cuối năm. Trong những đợt ấy, sân trường không dùng được, độ ẩm cao, và trẻ phải ở trong nhà gần như cả ngày.

Một ngôi trường ở Huế phải thiết kế cho điều này từ đầu: khu vận động trong nhà đủ rộng để trẻ không phải ngồi yên hàng tuần, hành lang có mái che nối các khối để di chuyển không bị ướt, hệ thống chống ẩm cho phòng ngủ trưa, và một kho hoạt động trong nhà đủ phong phú để không lặp lại.

Đây là thứ mà mô hình trường bê từ miền Nam ra thường thiếu, và cũng là thứ phụ huynh Huế nhận ra rất nhanh.

Khoảng trống hiện tại

Huế có nhiều trường công có truyền thống, và một số cơ sở tư. Cái còn mỏng là trường tư có chương trình bài bản, đội ngũ được đào tạo hệ thống, và không gian tử tế — mà vẫn giữ được cái chất chỉn chu, nền nếp mà phụ huynh ở đây coi trọng.

Nói cách khác, khoảng trống ở Huế không phải khoảng trống về số lượng, mà về sự kết hợp: hiện đại về phương pháp nhưng cổ điển về nền nếp. Đó là một định vị khó làm, và chính vì khó nên chưa nhiều người làm.

Hỏi đáp nhanh

Nên đánh giá một trường mầm non ở Huế qua điều gì?
Cách giáo viên nói chuyện với trẻ trong một buổi bình thường là chỉ dấu đáng tin nhất. Nên xin tới vào giờ sinh hoạt thay vì giờ hẹn trước, và dành thời gian đứng quan sát thay vì chỉ nghe giới thiệu.

Dạy trẻ lễ phép có làm trẻ mất tự tin không?
Hai thứ này không loại trừ nhau. Trẻ có thể vừa biết chào hỏi, biết chờ tới lượt, vừa dám nêu ý kiến và thử cái mới. Điều quyết định là cách người lớn hướng dẫn: giải thích lý do thay vì chỉ ra lệnh, và tôn trọng trẻ khi yêu cầu trẻ tôn trọng người khác.

Mùa mưa dài thì trẻ hoạt động thế nào?
Nên hỏi nhà trường cụ thể: khu vận động trong nhà rộng bao nhiêu, mỗi ngày trẻ có bao nhiêu thời gian vận động, và kho hoạt động trong nhà có đủ đa dạng để không lặp lại trong nhiều tuần liền không.

Phương pháp giáo dục hiện đại có hợp với trẻ ở Huế không?
Phương pháp tốt thì hợp với trẻ ở mọi nơi, điều cần là cách triển khai phù hợp với văn hoá địa phương. Ở Huế, điều quan trọng là giải thích rõ cơ sở của phương pháp và thực hiện một cách chỉn chu, thay vì giới thiệu bằng thuật ngữ.

Có nên cho con học tiếng Anh từ mầm non ở Huế không?
Với mô hình đưa ngoại ngữ vào hoạt động thường ngày thì phù hợp, và Huế có lợi thế là môi trường du lịch di sản giúp ngoại ngữ có chỗ dùng thật. Điều nên giữ là tiếng Việt và văn hoá bản địa vẫn là nền — điều mà phụ huynh ở đây rất quan tâm.

Mở một ngôi trường ở Huế

Huế là thị trường khó vào nhưng vào được thì rất bền, vì phụ huynh ở đây gắn bó lâu và giới thiệu cho nhau trong những mạng lưới chặt chẽ. Điều kiện là phải làm kỹ ngay từ khâu tuyển và đào tạo giáo viên. Global Star chuyển giao chương trình Global Nexus cùng khung vận hành và đào tạo trực tiếp ban giám hiệu, giáo viên theo chuẩn hệ thống. Xem chương trình nhượng quyền mầm non Global Star →