Mầm non ở Nam Định: đất học, và những lớp học vắng dần

Nam Định có một danh tiếng mà ít tỉnh nào sánh được: đất học. Truyền thống thi cử ở đây đi qua nhiều thế kỷ, và tới nay chuyện học hành vẫn là niềm tự hào chung của cả tỉnh.

Nhưng đi cùng danh tiếng đó là một thực tế ít được nói: rất nhiều người Nam Định học xong thì đi. Đi Hà Nội, đi các khu công nghiệp, đi nước ngoài. Và điều đó đang định hình lại các lớp mầm non ở chính quê nhà.

Khi bố mẹ ở xa

Nam Định là một trong những tỉnh có số lao động đi làm việc ngoài tỉnh và ở nước ngoài rất lớn. Trong nhiều gia đình, bố hoặc mẹ — có khi cả hai — làm việc xa, còn con ở lại với ông bà.

Với trẻ mầm non, đây là giai đoạn mà sự gắn bó với người chăm sóc đang định hình. Trẻ ở với ông bà không có nghĩa là thiệt thòi, nhưng nó tạo ra những nhu cầu riêng mà nhà trường nên nhận biết: trẻ cần sự ổn định nhiều hơn, cần người lớn kiên nhẫn hơn với những biểu hiện cảm xúc, và cần được nói về bố mẹ một cách tự nhiên chứ không né tránh.

Về mặt vận hành, nhà trường cũng phải điều chỉnh: người đưa đón là ông bà lớn tuổi nên lối đi lại và giờ giấc cần tính tới; người nhận thông tin hằng ngày khác với người ra quyết định; và việc gửi hình ảnh, thông tin cho bố mẹ ở xa không phải tiện ích mà là một phần công việc.

Kỳ vọng học thuật cao từ rất sớm

Truyền thống hiếu học có mặt sáng và mặt cần cân bằng. Mặt sáng là phụ huynh coi trọng việc học và sẵn sàng đầu tư. Mặt cần cân bằng là kỳ vọng thường tới sớm hơn mức phù hợp với lứa tuổi.

Ở Nam Định, câu hỏi "cháu biết chữ chưa" xuất hiện từ khi trẻ còn rất nhỏ, và áp lực chuẩn bị vào lớp 1 được cảm nhận từ trước đó lâu. Một ngôi trường mầm non ở đây phải có lập trường chuyên môn rõ ràng và giải thích được: thứ chuẩn bị cho lớp 1 tốt nhất ở tuổi này là khả năng tập trung, vốn từ, sự tự tin khi nói và khả năng tự phục vụ — không phải số chữ viết được.

Điều quan trọng là không dừng ở việc nói. Phải cho phụ huynh thấy con mình đang tiến bộ ở những mặt đó bằng quan sát cụ thể, đều đặn. Với một tệp phụ huynh trọng bằng chứng như ở đây, cách đó hiệu quả hơn mọi lời trấn an.

Một thành phố đang tìm hướng mới

Thành phố Nam Định từng là một trung tâm công nghiệp dệt may lớn của miền Bắc. Quá trình chuyển đổi kinh tế những thập niên qua để lại một đô thị có hạ tầng và truyền thống đô thị lâu đời, nhưng đang tìm động lực tăng trưởng mới.

Gần đây, các khu công nghiệp mới và hạ tầng kết nối với vùng thủ đô đang mở ra một chu kỳ khác. Nếu chu kỳ đó thành hình, dòng người sẽ đảo chiều một phần — và khi người trẻ về lại quê làm việc, nhu cầu về trường học chất lượng tại chỗ sẽ tăng nhanh.

Với người tính chuyện đầu tư giáo dục, đây là điều đáng theo dõi: thị trường Nam Định hiện tại phản ánh một tỉnh có người đi, nhưng cấu trúc đó không cố định.

Khoảng trống hiện tại

Nam Định có hệ thống trường công lâu đời và có tiếng. Khu vực ngoài công lập thì còn mỏng, chủ yếu là cơ sở quy mô nhỏ. Tầng trường tư có chương trình bài bản, đội ngũ được đào tạo hệ thống và không gian tử tế gần như chưa hình thành.

Trong khi đó, chính tệp phụ huynh có người thân đi làm xa lại là nhóm có khả năng chi trả tốt hơn mặt bằng, và có mong muốn rất rõ ràng là bù đắp cho con bằng điều kiện học tập tốt nhất có thể.

Hỏi đáp nhanh

Con ở với ông bà, có nên cho đi học mầm non sớm không?
Đi học giúp trẻ có bạn đồng lứa và một nếp sinh hoạt ổn định, điều rất có ích trong hoàn cảnh này. Nhiều gia đình chọn cách kết hợp: đi học ban ngày, chiều về với ông bà.

Bố mẹ ở nước ngoài, làm sao theo sát việc học của con?
Hỏi nhà trường về kênh trao đổi và tần suất. Điều quan trọng là thông tin tới được người ra quyết định chứ không chỉ tới người đưa đón, và nhà trường nên chủ động thay vì đợi được hỏi.

Có nên cho con học chữ trước khi vào lớp 1?
Chương trình mầm non không đặt mục tiêu dạy chữ. Thứ giúp trẻ vào lớp 1 thuận lợi là khả năng tập trung, ngồi học được một khoảng, cầm bút đúng, vốn từ để diễn đạt và biết tự phục vụ.

Ông bà lớn tuổi đưa đón thì nhà trường hỗ trợ được gì?
Nên trao đổi trước về lối đi lại thuận tiện, cách xác nhận người đón, và cách nhà trường thông báo khi có việc gấp. Trường có hệ thống sẽ có sẵn quy trình.

Trẻ hay hỏi về bố mẹ thì nên nói thế nào?
Nói thật, ngắn gọn, và gắn với mốc thời gian trẻ hiểu được. Việc né tránh thường khiến trẻ tự suy diễn. Nhà trường và gia đình nên thống nhất cách nói để trẻ không nhận hai thông điệp khác nhau.

Mở một ngôi trường ở Nam Định

Nam Định có nền văn hoá trọng học và một tệp phụ huynh sẵn sàng đầu tư cho con, nhưng chưa có nhiều lựa chọn tương xứng ở khu vực ngoài công lập. Một ngôi trường hiểu được hoàn cảnh của những đứa trẻ ở đây — nhiều em đang xa bố mẹ — sẽ khác biệt rõ rệt. Global Star chuyển giao chương trình Global Nexus, khung vận hành và đào tạo đội ngũ. Xem chương trình nhượng quyền mầm non Global Star →