Mầm non ở Phú Thọ: đô thị công nghiệp thế hệ đầu đang tìm lại mình

Phần lớn bài về vùng công nghiệp trong loạt này viết về những nơi công nghiệp hoá trong mười lăm năm gần đây. Phú Thọ thì khác: Việt Trì là một trong những trung tâm công nghiệp đầu tiên của miền Bắc, từ nửa thế kỷ trước.

Một đô thị đã qua trọn một chu kỳ

Việt Trì được xây dựng như một thành phố công nghiệp với các nhà máy giấy, hoá chất và dệt từ rất sớm. Cả một thế hệ đã sinh ra, làm việc và nghỉ hưu ở đó.

Điều đó tạo ra một cấu trúc xã hội rất khác các vùng công nghiệp mới: cộng đồng ổn định, nhiều gia đình sống ba thế hệ cùng khu, mạng lưới quan hệ chặt, và ông bà ở ngay cạnh.

Với một ngôi trường, nghĩa là bài toán ở đây không phải "cha mẹ đi làm không ai trông" mà là bài toán thuyết phục — thuyết phục một gia đình vốn trông cháu được rằng cho cháu đi học thì hơn.

Đồng thời, các ngành công nghiệp thế hệ cũ đang chuyển đổi, và tỉnh đang thu hút các khu công nghiệp mới với lao động trẻ hơn. Nghĩa là Phú Thọ đang có cả hai lớp phụ huynh cùng lúc: lớp cũ ổn định và lớp mới đang tới.

Thị trường ngoài công lập mới chớm

So với Vĩnh Phúc hay Bắc Ninh ngay bên cạnh, thị trường trường tư ở Phú Thọ phát triển chậm hơn. Lý do một phần nằm ở chính cấu trúc gia đình vừa nói: khi ông bà trông được, nhu cầu ít cấp bách hơn.

Với người mở trường, đó vừa là khó vừa là cơ hội. Khó vì phải xây nhu cầu chứ không chỉ đáp ứng nhu cầu có sẵn. Cơ hội vì cạnh tranh còn ít, và ai vào sớm với chất lượng thật sẽ định hình chuẩn của cả thị trường.

Cách thuyết phục vẫn là những thay đổi quan sát được ở trẻ — tự xúc ăn, tự đi vệ sinh, biết chờ tới lượt, biết chơi cùng bạn — chứ không phải bằng lập luận về chương trình.

Đất Tổ và kho văn hoá dân gian

Phú Thọ là vùng đất Tổ với lễ Giỗ Tổ Hùng Vương — một lễ hội cấp quốc gia diễn ra ngay tại tỉnh — cùng hệ thống truyền thuyết, hát Xoan và văn hoá dân gian rất dày.

Đây là chất liệu hiếm có cho phần kể chuyện của chương trình mầm non. Truyền thuyết về nguồn cội là thứ trẻ nhỏ tiếp nhận rất tự nhiên, và hát Xoan — với nhịp điệu và động tác — phù hợp với lứa tuổi này hơn nhiều loại hình khác.

Quan trọng là làm cho thật: kể chuyện như chuyện, hát như hát, chứ không phải dựng thành tiết mục diễn vào dịp lễ rồi cả năm không nhắc lại.

Trung du: địa hình và chè

Phú Thọ là vùng trung du với đồi thấp và các vùng chè lâu đời. Địa hình dễ chịu, quỹ đất rộng, giá mặt bằng thấp hơn các tỉnh đồng bằng liền kề.

Điều kiện cho một campus có sân vườn rất thuận. Đồi chè và cây trung du cũng là chất liệu quan sát tự nhiên tốt — cây chè có chu kỳ hái rõ ràng, dễ cho trẻ theo dõi qua các tháng.

Gần Hà Nội nhưng chưa phải vệ tinh

Phú Thọ cách Hà Nội không xa và có đường cao tốc thuận. Nhưng khác Hưng Yên hay Bắc Ninh, tỉnh này chưa trở thành vùng ngoại vi của thủ đô — phần lớn cư dân làm việc và sinh sống hoàn toàn tại chỗ.

Với giáo dục, nghĩa là chuẩn so sánh vẫn là chuẩn địa phương, và tệp phụ huynh ổn định. Nhưng cũng nghĩa là khoảng cách tới Hà Nội đủ gần để tiếp cận đào tạo và nguồn nhân lực — một lợi thế so với các tỉnh xa hơn.

Khí hậu bốn mùa

Phú Thọ có bốn mùa rõ với mùa đông lạnh và mùa nồm ẩm cuối mùa. Một ngôi trường cần khu vận động trong nhà, giữ ấm phòng ngủ trưa, chống ẩm và sàn không trơn.

Mùa hè nóng và mùa mưa với mưa lớn đòi hỏi bóng mát thật cho sân và thoát nước tốt.

Hỏi đáp nhanh

Ông bà trông được thì có cần cho con đi mầm non không?
Trẻ học rất nhiều từ việc chơi với bạn đồng lứa — chia sẻ, chờ tới lượt, giải quyết bất đồng. Nhiều gia đình chọn cách kết hợp: đi học buổi sáng, chiều về với ông bà.

Ở nơi ít trường tư thì đánh giá chất lượng thế nào?
Tới xem vào giờ sinh hoạt bình thường, hỏi thẳng về đội ngũ, sĩ số và bữa ăn, và quan sát trẻ đang học có vẻ thoải mái không.

Trường dạy văn hoá dân gian thì có thật sự hữu ích cho trẻ không?
Có, nếu làm thật. Kể chuyện và hát có nhịp điệu giúp trẻ phát triển ngôn ngữ và trí nhớ. Nên hỏi đây là hoạt động hằng tuần hay chỉ diễn vào dịp lễ.

Mùa đông lạnh và nồm ẩm thì cần lưu ý gì?
Nên hỏi nhà trường về khu vận động trong nhà, giữ ấm phòng ngủ trưa, chống ẩm và sàn chống trơn.

Làm sao biết trường có đội ngũ ổn định?
Hỏi thẳng năm ngoái có bao nhiêu giáo viên nghỉ giữa năm, và cô phụ trách lớp đã gắn bó với trường bao lâu.

Mở một ngôi trường ở Phú Thọ

Đây là thị trường mà cạnh tranh còn ít và người vào sớm với chất lượng thật sẽ định hình chuẩn chung — đổi lại là phải xây nhu cầu chứ không chỉ đáp ứng. Cộng thêm quỹ đất thuận và một kho văn hoá dân gian mà không tỉnh nào khác có. Global Star chuyển giao chương trình Global Nexus với phần kể chuyện đặt văn hoá bản địa làm nền, cùng toàn bộ khung vận hành. Xem chương trình nhượng quyền mầm non Global Star →