Mầm non ở Pleiku: một thành phố phục vụ cả một vùng rất rộng

Gia Lai là một trong những tỉnh có diện tích lớn nhất cả nước, nhưng dân cư phân bố rất thưa và rải theo các vùng canh tác. Giữa mênh mông ấy, Pleiku gần như là nơi duy nhất tập trung đủ dịch vụ: bệnh viện tốt, trường học tốt, ngân hàng, thương mại.

Điều đó tạo ra một đặc điểm hiếm gặp: thành phố này không chỉ phục vụ cư dân của nó, mà phục vụ cho cả một vùng rộng lớn.

Gia đình từ huyện xa gửi con về thành phố

Với gia đình ở các huyện cách Pleiku hàng chục cây số, việc cho con học ở một ngôi trường tốt thường đồng nghĩa với một sắp xếp lớn: thuê nhà ở thành phố, gửi con cho họ hàng, hoặc mẹ đưa con lên ở còn bố ở lại làm rẫy.

Đây là những quyết định tốn kém và tốn công. Gia đình nào làm vậy thì có động lực rất mạnh, và họ đòi hỏi tương xứng. Họ cũng ít đổi trường, vì mỗi lần đổi là xáo trộn cả một sắp xếp gia đình.

Với một ngôi trường ở Pleiku, nhóm này là tệp khách hàng bền nhất — nhưng cũng là nhóm cần được hiểu đúng. Trẻ trong hoàn cảnh này thường xa bố hoặc mẹ, mới rời môi trường quen thuộc, và cần thời gian cùng sự kiên nhẫn nhiều hơn mức bình thường.

Nhiều tiếng mẹ đẻ trong một lớp

Gia Lai là địa bàn cư trú của người Jrai, Bahnar và nhiều dân tộc khác. Ở thành phố, các lớp học thường có trẻ từ nhiều nền văn hoá, và với một số em thì tiếng Việt là ngôn ngữ thứ hai.

Cách làm tốt không phải coi tiếng mẹ đẻ là trở ngại cần gạt đi, mà là nuôi cả hai. Trẻ có nền tiếng mẹ đẻ vững thường học tiếng Việt tốt hơn về lâu dài, và giữ được sợi dây với gia đình mình.

Một ngôi trường ở đây làm tốt việc này sẽ khác biệt rõ rệt: giáo viên biết vài câu tiếng bản địa cho trẻ mới đỡ bỡ ngỡ, hoạt động kể chuyện có chỗ cho truyện của các dân tộc tại chỗ, và tiếng Việt được dạy như một ngôn ngữ đang học chứ không phải điều mặc nhiên phải biết.

Bài toán giữ giáo viên

Đây là khó khăn lớn nhất của mọi tỉnh lỵ cách xa trung tâm đào tạo, và ở Pleiku thì rõ hơn nhiều nơi. Nguồn giáo viên mầm non có chuyên môn tại chỗ không dồi dào, còn thu hút người từ nơi khác tới thì phải giải bài toán chỗ ở và sự gắn bó dài hạn.

Một ngôi trường không giải được chuyện này sẽ rơi vào vòng luẩn quẩn: giáo viên thay đổi thường xuyên, trẻ phải làm quen lại, phụ huynh mất niềm tin, và uy tín xuống dần.

Ngược lại, nơi nào xây được một đội ngũ ổn định thì gần như không có đối thủ — vì đó chính là thứ khó sao chép nhất trong ngành này. Với mô hình có hệ thống đào tạo và lộ trình phát triển rõ ràng cho giáo viên, đây là lợi thế cạnh tranh thật.

Khí hậu và không gian: lợi thế chưa dùng

Pleiku nằm trên cao nguyên, khí hậu mát mẻ quanh năm, không có những đợt nắng nóng gay gắt hay rét buốt buộc trẻ phải ở trong nhà. Quỹ đất rộng, cây xanh nhiều, và môi trường tự nhiên ngay cạnh.

Đó là điều kiện lý tưởng cho một mô hình trường có sân vườn và hoạt động ngoài trời hằng ngày. Nhưng phần lớn cơ sở hiện tại vẫn làm theo mô hình trường phố: tối ưu diện tích sàn, sân là khoảng gạch. Đây là khoảng trống dễ thấy nhất ở đây.

Nhịp mùa vụ

Kinh tế Gia Lai gắn với cà phê, cao su, hồ tiêu và các loại cây công nghiệp. Mùa thu hoạch là quãng cả gia đình dồn sức, và việc học của trẻ dễ bị gián đoạn.

Một ngôi trường hiểu nhịp này sẽ chuẩn bị trước: biết trước quãng nào tỉ lệ đi học giảm, có phương án giữ nhịp cho những trẻ vẫn tới lớp, và có cách đón trẻ trở lại sau mùa vụ mà không để các em tụt lại.

Hỏi đáp nhanh

Ở huyện xa, có nên đưa con lên Pleiku học không?
Đây là quyết định lớn của cả gia đình. Với trẻ mầm non, sự ổn định và sự gần gũi với người thân quan trọng hơn danh tiếng của ngôi trường. Nếu sắp xếp được để con vẫn ở cùng bố hoặc mẹ thì thường tốt hơn là gửi cho họ hàng.

Trẻ nói tiếng dân tộc ở nhà thì học ở thành phố có khó không?
Giai đoạn đầu cần thêm thời gian, nhưng về lâu dài không bất lợi nếu cả hai ngôn ngữ được nuôi dưỡng. Nên hỏi nhà trường hỗ trợ trẻ mới thế nào trong những tuần đầu.

Làm sao biết trường có đội ngũ ổn định?
Hỏi thẳng năm ngoái có bao nhiêu giáo viên nghỉ giữa năm, và cô phụ trách lớp đã gắn bó với trường bao lâu. Câu trả lời nói lên rất nhiều.

Mùa thu hoạch bận, cho con nghỉ một thời gian có sao không?
Nghỉ dài làm trẻ mất nếp và phải làm quen lại. Nếu buộc phải giảm, nên trao đổi với nhà trường để bớt số buổi thay vì ngắt hẳn, và báo trước để giáo viên chuẩn bị cho việc trẻ quay lại.

Trường có sân vườn có quan trọng ở Pleiku không?
Rất đáng cân nhắc, vì khí hậu ở đây cho phép trẻ ra ngoài gần như quanh năm. Nếu chọn trường không có sân trong khi thành phố có sẵn lợi thế đó thì đang bỏ phí điều kiện của chính nơi mình sống.

Mở một ngôi trường ở Pleiku

Pleiku là điểm dịch vụ duy nhất của một vùng rất rộng, nghĩa là một ngôi trường tốt ở đây phục vụ xa hơn ranh giới thành phố rất nhiều. Cái khó là nhân sự — và đó chính là phần mà một hệ thống có đào tạo và lộ trình cho giáo viên tạo ra khác biệt lớn nhất. Global Star chuyển giao chương trình Global Nexus, khung vận hành và đào tạo trực tiếp đội ngũ. Xem chương trình nhượng quyền mầm non Global Star →