Mầm non ở Vinh: đất học, và những đứa trẻ lớn lên cùng ông bà

Có hai câu chuyện về trẻ em Nghệ An, và cả hai đều đúng. Câu chuyện thứ nhất là truyền thống hiếu học — vùng đất của những gia đình sẵn sàng dốc sức cho việc học của con. Câu chuyện thứ hai ít được kể hơn: rất nhiều đứa trẻ ở đây lớn lên với ông bà, vì bố mẹ đi làm ăn xa.

Một ngôi trường mầm non ở Vinh phải sống được với cả hai câu chuyện cùng lúc.

Kỳ vọng học thuật bắt đầu rất sớm

Phụ huynh Nghệ An nhìn chung nghiêm khắc và đặt kỳ vọng sớm hơn mặt bằng chung. Câu hỏi "cháu đã biết chữ chưa" xuất hiện từ khi trẻ còn ở lớp mẫu giáo nhỡ. Áp lực vào lớp 1 được cảm nhận từ trước đó khá lâu.

Điều này đặt các trường mầm non vào thế khó. Một mặt, dạy chữ và làm toán sớm cho trẻ mầm non không phù hợp với sự phát triển của lứa tuổi này, và chương trình giáo dục mầm non không đặt mục tiêu đó. Mặt khác, nếu nhà trường không đáp ứng thì phụ huynh sẽ tự tìm chỗ khác dạy thêm cho con.

Cách xử lý của một ngôi trường có hệ thống không phải là chiều theo, cũng không phải là từ chối thẳng. Nó là giải thích được — bằng ngôn ngữ mà phụ huynh chấp nhận — rằng thứ chuẩn bị cho lớp 1 tốt nhất ở tuổi này là khả năng tập trung, khả năng cầm bút đúng cách, vốn từ và sự tự tin khi nói, chứ không phải viết được bao nhiêu chữ. Và quan trọng hơn: phải cho phụ huynh thấy con mình đang tiến bộ ở những mặt đó, bằng chứng cứ cụ thể chứ không bằng lời trấn an.

Những đứa trẻ ở với ông bà

Nghệ An là một trong những tỉnh có số người đi làm việc ở nước ngoài và ở các tỉnh khác vào loại cao nhất nước. Hệ quả là một tỉ lệ đáng kể trẻ em sống cùng ông bà, gặp bố mẹ qua điện thoại và vài lần mỗi năm.

Với nhà trường, điều này thay đổi cách làm việc ở nhiều khâu. Người đưa đón là ông bà, nhiều khi đã lớn tuổi — nên lối đi lại và giờ giấc phải tính tới điều đó. Người nhận thông tin hằng ngày là ông bà, nhưng người ra quyết định lại là bố mẹ ở xa — nên kênh trao đổi phải có cách tới được cả hai. Và những đứa trẻ này thường cần nhiều sự chú ý hơn về mặt cảm xúc, vì thiếu vắng bố mẹ ở giai đoạn gắn bó quan trọng nhất.

Một ngôi trường hiểu chuyện này sẽ chủ động: có cách gửi hình ảnh và thông tin về cho bố mẹ ở xa, có giáo viên được hướng dẫn để nhận ra dấu hiệu trẻ đang khó khăn về cảm xúc, và có thái độ tôn trọng với ông bà thay vì coi họ chỉ là người đưa đón.

Vinh là trung tâm của cả một vùng

Thành phố Vinh không chỉ phục vụ dân cư của chính nó. Đây là trung tâm dịch vụ, y tế và giáo dục của cả vùng Bắc Trung Bộ. Nhiều gia đình từ các huyện chuyển về thành phố chủ yếu vì việc học của con.

Nghĩa là tệp phụ huynh ở Vinh rộng hơn dân số thành phố, và trong đó có một nhóm đã chủ động đánh đổi — rời quê, thuê nhà, chấp nhận chi phí sống cao hơn — để con được học ở nơi tốt hơn. Nhóm này có động lực rất mạnh và sẵn sàng đầu tư, nhưng cũng đòi hỏi tương xứng.

Thời tiết khắc nghiệt hai đầu

Mùa hè ở Vinh có gió Lào, nắng nóng gay gắt kéo dài nhiều tuần. Mùa đông thì rét và ẩm. Cả hai đều ảnh hưởng tới hoạt động của trẻ.

Với người thiết kế một ngôi trường ở đây, điều đó nghĩa là phải có khu vận động trong nhà đủ rộng để dùng được trong cả hai mùa khắc nghiệt, cây xanh và mái che ở sân ngoài trời, và lịch sinh hoạt điều chỉnh theo mùa thay vì cố định cả năm.

Hỏi đáp nhanh

Có nên cho con học chữ trước khi vào lớp 1 không?
Chương trình mầm non không đặt mục tiêu dạy chữ, và việc học chữ quá sớm không mang lại lợi thế lâu dài. Thứ giúp trẻ vào lớp 1 thuận lợi là khả năng tập trung, ngồi học được một khoảng thời gian, cầm bút đúng cách, và có vốn từ để diễn đạt. Đó là những thứ trường mầm non nên tập trung.

Ông bà đưa đón thì nhà trường có gì cần lưu ý?
Nên trao đổi trước với nhà trường về người đón và cách xác nhận, về lối đi lại thuận tiện, và về cách nhà trường gửi thông tin cho bố mẹ ở xa. Trường có hệ thống sẽ có sẵn quy trình cho việc này.

Bố mẹ đi làm xa, làm sao biết con ở trường thế nào?
Hỏi nhà trường về kênh thông tin hằng ngày và tần suất trao đổi. Một số trường có cách gửi hình ảnh và ghi chú về hoạt động của trẻ theo tuần. Điều quan trọng là thông tin tới được người ra quyết định, không chỉ tới người đưa đón.

Con nhút nhát, hay khóc khi tới lớp thì làm sao?
Giai đoạn làm quen thường kéo dài vài tuần và mức độ tuỳ từng trẻ. Nên hỏi nhà trường có cho phụ huynh ở lại những buổi đầu không, có phân công giáo viên theo sát trẻ mới không, và bao lâu thì nhà trường chủ động phản hồi về tình hình.

Mùa nắng nóng thì trẻ có được ra ngoài chơi không?
Trường có tổ chức tốt sẽ chuyển hoạt động ngoài trời sang khung giờ sáng sớm hoặc chiều muộn, và dùng khu vận động trong nhà vào giữa ngày. Nên hỏi cụ thể lịch sinh hoạt mùa hè khác mùa khác thế nào.

Mở một ngôi trường ở Vinh

Vinh là nơi có động lực giáo dục mạnh vào loại bậc nhất cả nước, và cũng là nơi một ngôi trường cần nhiều sự tinh tế: vừa giữ được chuẩn chuyên môn trước áp lực dạy chữ sớm, vừa chăm được những đứa trẻ đang thiếu bố mẹ bên cạnh. Global Star chuyển giao chương trình Global Nexus, khung vận hành và đào tạo trực tiếp đội ngũ để đối tác làm được cả hai việc đó. Xem chương trình nhượng quyền mầm non Global Star →