Đọc sách cùng con mỗi tối: mười lăm phút có giá trị nhất trong ngày

Trong tất cả những gì gia đình có thể làm cho việc học của trẻ mầm non, đọc sách cùng con mỗi tối là hoạt động có tỉ lệ lợi ích trên công sức cao nhất — và cũng là hoạt động dễ bị bỏ nhất khi ngày dài.

Mười lăm phút đó xây những gì

Vốn từ. Sách tranh chứa nhiều từ mà lời nói hằng ngày không có. Vốn từ ở tuổi mầm non là một trong những chỉ báo mạnh nhất cho khả năng đọc hiểu về sau.

Cấu trúc câu chuyện. Có mở đầu, có diễn biến, có kết. Đây là nền cho việc kể lại, viết, và hiểu bài đọc sau này.

Khả năng chú ý. Ngồi theo một mạch chuyện là bài tập chú ý tự nhiên.

Nhận biết chữ. Con dần hiểu rằng những ký hiệu trên trang mang nghĩa, và ta đọc từ trái sang phải.

Gắn kết. Mười lăm phút không có việc gì khác chen vào — với nhiều gia đình đây là khoảng thời gian yên bình nhất trong ngày.

Đọc thế nào cho hiệu quả hơn

Dừng lại và hỏi. “Con nghĩ tiếp theo sẽ thế nào?” “Bạn ấy đang thấy sao nhỉ?” Câu hỏi biến việc nghe thụ động thành đối thoại.

Chỉ vào hình và gọi tên. Với trẻ nhỏ, đây là cách xây vốn từ nhanh nhất.

Đọc lại cuốn con thích. Lần thứ hai mươi vẫn có giá trị: lần này con để ý chi tiết khác.

Để con lật trang. Con điều khiển nhịp thì con giữ được sự chú ý lâu hơn.

Đổi giọng. Không cần diễn giỏi, chỉ cần khác nhau giữa các nhân vật.

Chọn sách theo tuổi

Dưới 2 tuổi: sách bìa cứng, ít chữ, hình lớn rõ, có yếu tố lặp lại. Sách về đồ vật và con vật quen thuộc.

2–4 tuổi: câu chuyện ngắn có tình tiết đơn giản, nhiều lặp lại và vần điệu. Sách về sinh hoạt hằng ngày — đi ngủ, đi học, em bé mới.

4–6 tuổi: chuyện dài hơn, có nhân vật và cảm xúc phức tạp hơn. Có thể bắt đầu sách chương ngắn đọc nhiều tối.

Khi con không chịu ngồi yên

Điều này bình thường và không có nghĩa con không thích sách. Vài cách:

• Đọc lúc con đang ăn xế hoặc đang tắm — lúc con buộc phải ngồi yên vì việc khác.
• Cho con cầm một cuốn sách khác trong lúc bạn đọc.
• Không đọc hết; đọc ba trang rồi dừng khi con còn muốn nghe tiếp.

Giữ thói quen khi ngày dài

Có những tối không còn sức. Vài cách để không đứt mạch:

• Đặt sách ngay trên giường con để không phải đi tìm.
• Chọn một cuốn rất ngắn cho những tối như vậy.
• Luân phiên giữa hai người lớn.
• Chấp nhận rằng bỏ vài tối không phá hỏng gì — quay lại vào tối sau là được.

Điều nên tránh

Biến giờ đọc sách thành giờ kiểm tra. “Chữ này là chữ gì?” lặp lại nhiều lần làm mất đi lý do khiến con thích ngồi cùng sách.

Chỉ đọc sách “có ích”. Sách hài hước, sách vô lý, sách về khủng long — thứ con thích chính là thứ giữ con ở lại với sách lâu dài.

Hỏi nhanh — đáp gọn