Tiêm chủng cho trẻ mầm non: cách theo dõi để không bỏ sót mũi nào

Trong năm đầu đời, lịch khám và tiêm dày nên ít khi bỏ sót. Từ khoảng mười tám tháng trở đi, các mốc thưa dần — và đó chính là lúc dễ quên nhất, dù giai đoạn này có nhiều mũi nhắc quan trọng.

Vì sao mũi nhắc quan trọng

Nhiều vắc xin cần nhiều liều để tạo được mức bảo vệ đủ cao và đủ bền. Tiêm mũi đầu mà bỏ mũi nhắc thì mức bảo vệ giảm dần theo thời gian. Đây là lý do các mũi nhắc rơi vào tuổi mầm non được đặt lịch chứ không phải tuỳ chọn.

Cách theo dõi không bỏ sót

Chụp lại sổ tiêm. Sổ giấy dễ thất lạc khi chuyển nhà hoặc đổi trường. Chụp toàn bộ các trang và lưu vào một thư mục cố định.

Đặt lịch nhắc. Ngay khi tiêm xong một mũi, hỏi ngày dự kiến mũi tiếp theo và đặt luôn nhắc nhở trên điện thoại.

Rà lại mỗi sinh nhật. Mỗi năm một lần, mang sổ tới cơ sở tiêm chủng và nhờ đối chiếu với lịch khuyến nghị hiện hành.

Gửi bản sao cho trường. Trường nắm được tình trạng tiêm của lớp sẽ xử lý tốt hơn khi có ca bệnh lây.

Nếu đã trễ lịch

Trễ không đồng nghĩa phải bắt đầu lại. Phần lớn trường hợp chỉ cần tiêm tiếp phần còn thiếu. Việc cần làm là mang sổ tới cơ sở tiêm chủng để được đánh giá và lập lịch bù — không tự suy đoán.

Trước và sau khi tiêm

Trước: cho con ăn nhẹ, mặc áo dễ kéo tay, mang theo sổ tiêm. Báo nhân viên y tế nếu con đang ốm, đang dùng thuốc, hoặc từng có phản ứng mạnh với mũi trước.

Ngay sau: ở lại theo dõi ít nhất 30 phút tại cơ sở tiêm. Đây là quy định và cũng là khoảng thời gian các phản ứng nặng hiếm gặp thường xuất hiện.

Về nhà: theo dõi trong 1–2 ngày. Sốt nhẹ, sưng đau chỗ tiêm, quấy hơn, ăn ít hơn là phản ứng thường gặp. Chườm mát chỗ tiêm, cho uống đủ nước, mặc thoáng.

Dấu hiệu cần đi khám ngay sau tiêm

• Sốt cao khó hạ, hoặc sốt kéo dài quá hai ngày.
• Co giật.
• Khó thở, thở rít, sưng môi hoặc mặt.
• Nổi mề đay lan rộng.
• Li bì, khóc thét kéo dài không dỗ được.
• Chỗ tiêm sưng đỏ lan rộng, nóng, chảy dịch.

Vắc xin cúm mùa

Đây là mũi hay bị bỏ qua nhất vì phải tiêm nhắc hằng năm. Với trẻ đi học tập thể, cúm lây rất nhanh và thường kéo theo cả nhà. Nên tiêm trước mùa cao điểm.

Phối hợp với trường

Vài câu đáng hỏi: trường có lưu thông tin tiêm chủng của trẻ không; khi có ca bệnh lây trong lớp thì thông báo thế nào; và trường có nhắc phụ huynh về mũi nhắc không. Một số trường có hệ thống nhắc lịch — đó là dịch vụ hữu ích hơn nhiều thứ khác trong tờ giới thiệu.

Hỏi nhanh — đáp gọn