Montessori, Reggio Emilia, STEAM khác nhau thế nào — nói bằng hình ảnh lớp học

Cách nhanh nhất để phân biệt ba phương pháp này không phải đọc lịch sử của chúng, mà hình dung một buổi sáng trong lớp và hỏi: ai quyết định hôm nay làm gì?

Montessori — trẻ chọn trong khuôn khổ đã chuẩn bị

Lớp Montessori có các khu vực rõ ràng: thực hành cuộc sống, giác quan, ngôn ngữ, toán, văn hoá. Giáo cụ đặt trên giá vừa tầm với, mỗi món một chỗ cố định. Trẻ tự chọn món mình muốn làm, làm bao lâu tuỳ ý, rồi cất về đúng chỗ.

Vai trò của cô là quan sát và giới thiệu giáo cụ mới đúng lúc trẻ sẵn sàng, không phải giảng cho cả lớp. Trẻ ở nhiều độ tuổi thường học chung một lớp, bé lớn làm mẫu cho bé nhỏ.

Dấu vết dễ nhận: giá thấp, giáo cụ bằng gỗ có mục đích rõ ràng, mỗi món chỉ có một bộ (nên trẻ phải học chờ), khoảng thời gian làm việc dài không bị cắt vụn.

Reggio Emilia — lớp cùng theo đuổi điều trẻ đang tò mò

Reggio không có bộ giáo cụ chuẩn. Điểm khởi đầu là câu hỏi của chính trẻ: vì sao lá đổi màu, cầu vồng từ đâu ra, kiến đi đâu. Cô ghi lại, đưa vật liệu vào, và cả lớp cùng theo đuổi câu hỏi đó trong nhiều tuần.

Đặc trưng dễ thấy nhất là tài liệu hoá: tường lớp dán ảnh chụp quá trình, lời trẻ nói được chép nguyên văn, bản vẽ nháp để cạnh bản hoàn chỉnh. Tường kể lại quá trình suy nghĩ chứ không trưng bày sản phẩm đẹp.

Dấu vết dễ nhận: vật liệu mở (đất sét, dây, giấy, vật liệu tái chế), ánh sáng tự nhiên và gương, không có hai sản phẩm giống nhau.

STEAM — học bằng cách thử và làm lại

STEAM ở mầm non không phải các môn khoa học thu nhỏ, mà là cách làm việc: đặt câu hỏi, đoán, thử, quan sát kết quả, sửa. Xây tháp cao nhất có thể, đong nước sang bình khác hình dạng, làm dốc cho xe lăn xa hơn.

Dấu vết dễ nhận: có góc thử nghiệm, có nước và cát, trẻ được phép làm hỏng và làm lại. Nếu STEAM chỉ có màn hình, đó là công nghệ chứ không phải STEAM.

Điểm chung quan trọng hơn khác biệt

Cả ba đều đặt trẻ ở vị trí chủ động, đều tin trẻ học bằng tay và bằng trải nghiệm, đều xem sai là một phần của học. Đó là lý do nhiều trường kết hợp cả ba mà không mâu thuẫn.

Cách kiểm khi đi xem trường

• Nhìn giá đồ: trẻ có tự lấy được không, hay cô phải phát?
• Nhìn tường: sản phẩm của trẻ hay của cô?
• Nhìn đồng hồ: khối thời gian trẻ được tự chọn hoạt động dài bao lâu?
• Hỏi cô: “tuần này lớp đang theo đuổi điều gì?” Câu trả lời cụ thể cho thấy phương pháp đang sống trong lớp.

Điều đáng nói thẳng

Tên phương pháp có sức nặng trên tờ rơi nhưng ít sức nặng trong lớp học. Yếu tố dự báo tốt nhất cho trải nghiệm của con vẫn là chất lượng của người đứng lớp và số trẻ mà một cô phải trông. Chọn phương pháp sau khi đã hài lòng về hai điều đó.

Hỏi nhanh — đáp gọn