Học cả năm rồi mà con chưa nói tiếng Anh — chuyện gì đang diễn ra

Sau một năm ở trường song ngữ, nhiều ba mẹ bắt đầu sốt ruột: học phí đã trả, con vẫn không nói câu tiếng Anh nào ở nhà. Trước khi kết luận, cần tách hai loại năng lực ngôn ngữ.

Hiểu và nói là hai việc khác nhau

Ngôn ngữ tiếp nhận là những gì con hiểu được. Ngôn ngữ diễn đạt là những gì con nói ra. Ở mọi ngôn ngữ, tiếp nhận luôn đi trước diễn đạt — với tiếng mẹ đẻ cũng vậy: em bé hiểu “lấy giày cho mẹ” từ rất lâu trước khi nói được câu đó.

Với ngôn ngữ thứ hai, khoảng cách này còn rộng hơn, vì thời gian tiếp xúc ít hơn và vì trẻ thường chỉ nói khi thấy đủ chắc chắn.

Kiểm xem con có đang hiểu không

Đừng hỏi “nói cho mẹ nghe con học gì”. Thay vào đó:

• Bật một bài hát con học ở lớp — con có làm động tác đúng nhịp không?
• Mở một cuốn sách tranh tiếng Anh — con có chỉ đúng khi bạn nói tên đồ vật không?
• Nhờ cô ở lớp cho một ví dụ cụ thể về việc con phản ứng đúng với hiệu lệnh tiếng Anh.

Nếu con làm được những việc đó, ngôn ngữ đang vào — chỉ chưa ra.

Vì sao có trẻ nói sớm, có trẻ nói muộn

Tính cách. Trẻ hướng ngoại thường thử nói sớm và sai nhiều; trẻ cẩn trọng đợi tới khi chắc.

Lượng tiếp xúc. Ba mươi phút một ngày và bốn giờ một ngày cho hai tốc độ khác nhau.

Có lý do để nói hay không. Nếu cô luôn chuyển sang tiếng Việt khi con im, con học được rằng không cần nói tiếng Anh.

Áp lực. Càng bị hỏi “nói tiếng Anh đi con”, trẻ càng khoá lại.

Ba việc giúp được

Tạo tình huống cần dùng. Chơi trò cửa hàng mà chỉ “bán” khi được gọi tên bằng tiếng Anh — nhẹ nhàng, có thưởng ngay bằng chính món đồ.

Cho con làm thầy. “Mẹ quên rồi, quả này tiếng Anh là gì nhỉ?” Vai trò người biết nhiều hơn khiến trẻ tự tin nói.

Nhắc lại đúng thay vì sửa. Con nói “I no want” thì đáp “Oh, you don’t want it?” Con nghe mẫu đúng mà mạch nói không bị chặn.

Khi nào nên trao đổi với trường

Nếu sau một năm mà con không phản ứng với hiệu lệnh tiếng Anh quen thuộc, không hát theo được bài nào, và cô không đưa ra được ví dụ cụ thể nào về tiến bộ — thì vấn đề có thể nằm ở lượng tiếp xúc thật sự trong ngày. Hãy xin xem lại thời gian biểu và hỏi ngôn ngữ nào đang được dùng để tổ chức lớp.

Một góc nhìn nên giữ

Mục tiêu của song ngữ ở mầm non không phải để con nói trôi chảy lúc năm tuổi. Mục tiêu là quen tai, thấy thoải mái với một ngôn ngữ khác, và không sợ nó. Đó là tài sản mang theo được rất lâu.

Hỏi nhanh — đáp gọn